Saifu

मनी स्कूल

शेअर, म्युच्युअल फंड आणि विमा, अवघड शब्दांशिवाय समजावून सांगितलेले. रोजचा क्विझ खेळा, कार्डे पलटा आणि SIP कॅल्क्युलेटर वापरून पाहा. खाते लागत नाही. तुमची मालिका याच फोनवर राहते.

नमस्कार, मी Sai. खाली काहीतरी निवडा, मी तुम्हाला सगळे दाखवतो.

रोजचा क्विझ

दिवसाला एक प्रश्न. तुमची मालिका टिकवण्यासाठी उद्या परत या.

फ्लॅशकार्ड

कार्ड पलटण्यासाठी त्यावर टॅप करा.

SIP कॅल्क्युलेटर

तुम्ही निवडलेल्या दराने चक्रवाढ कशी होते याचे उदाहरण. हा अंदाज नाही: खरे परतावे वेगवेगळे असतात आणि ऋणही असू शकतात.

शेवटी एकूण मूल्य
  • तुम्ही भरलेले
  • त्याच दराने वाढ

पेपर पोर्टफोलिओ

तुम्हाला ₹1,00,000 काल्पनिक पैसे मिळतात. ते पाच गोष्टींमध्ये वाटा, मग बारा काल्पनिक महिने खेळा. वेगवेगळी गुंतवणूक कशी वागते हे दाखवण्यासाठी घटना बनवलेल्या आहेत. त्या अंदाज नाहीत, आणि यात खरा पैसा गुंतलेला नाही.

बाजाराची चाल ओळखा

Nifty 50 पुढच्या एखाद्या व्यवहार दिवशी आत्ताच्या पातळीपेक्षा वर असेल की खाली ते निवडा. फक्त गंमतीसाठी: बाजाराचा विश्वासार्ह अंदाज कोणीच बांधू शकत नाही, आणि हा अंदाज किंवा टिप नाही. पातळ्या उशिराने दाखवल्या जातात.

Nifty ची पातळी लोड होत आहे.

शेअर आणि फंड मार्ग

सोप्या भाषेतील छोटे धडे, प्रत्येकासोबत एक झटपट तपासणी. फक्त शिक्षणासाठी: इथे काय खरेदी करायचे हे कोणीही सांगत नाही.

फंड खर्च कॅल्क्युलेटर

जास्त एक्स्पेन्स रेशोचा त्याच SIP वर काय परिणाम होतो ते पाहा. यात फंडाला खर्चापूर्वी तोच परतावा मिळतो असे गृहीत धरले आहे. हे उदाहरण आहे, अंदाज नाही.

इंडिकेटर लॅब

इंडिकेटर म्हणजे मागील भावांवर केलेले गणित. ते आधीच काय घडले ते सांगतात आणि अनेकदा एकमेकांशी जुळत नाहीत. या चार्टमध्ये काल्पनिक भाव वापरले आहेत, त्यामुळे इथे काहीही सिग्नल, टिप किंवा सल्ला नाही. वेगळ्या यादृच्छिक बाजारासाठी नवा चार्ट दाबा.

भावाच्या चार्टवर
खालचा पॅनेल

इंडिकेटर वाचा

एक इंडिकेटर चालू असलेला नवा चार्ट दिसतो. शेवटच्या कॅन्डलसाठी तो काय दाखवतो ते सांगा. हे साधन वाचायला शिकण्यासाठी आहे, भावाचा अंदाज बांधण्यासाठी नाही.

पुढची चाल ओळखा

चार्ट एका यादृच्छिक ठिकाणी कापला आहे. हवे असल्यास इंडिकेटर वापरा, मग पंधरा दिवसांनी भाव वर असेल की खाली याचा अंदाज बांधा. स्वच्छ दिसणारा सेटअप किती वेळा चालत नाही ते पाहा.

किंवा पाठ्यपुस्तकातल्यासारख्या सेटअपवर सराव करा. प्रत्येकात असा चार्ट मिळतो जिथे सिग्नल नुकताच दिसला आहे:

शब्दकोश

49 शब्द. विषयानुसार गाळा किंवा शोधा.

SIP

Systematic Investment Plan. तुम्ही दर महिन्याला ठरावीक रक्कम गुंतवता, त्यामुळे भाव कमी असताना जास्त युनिट्स आणि भाव जास्त असताना कमी युनिट्स खरेदी होतात.

उदाहरण: इंडेक्स फंडात दर महिन्याच्या 5 तारखेला ₹5,000.

NAV

Net Asset Value. फंडाच्या एका युनिटची किंमत: फंडाकडे असलेल्या सगळ्याचे मूल्य, त्यातून खर्च वजा करून, युनिट्सच्या संख्येने भागलेले.

उदाहरण: ₹100 कोटींची मालमत्ता आणि 5 कोटी युनिट्स असलेल्या फंडाचा NAV ₹20 असतो.

एक्स्पेन्स रेशो

फंड त्यात असलेल्या तुमच्या पैशांच्या टक्केवारीत आकारत असलेले वार्षिक शुल्क. ते फंडाच्या मूल्यातून वजा होते, म्हणून तुम्हाला कधी बिल दिसत नाही. डायरेक्ट प्लॅनमध्ये रेग्युलर प्लॅनपेक्षा कमी शुल्क असते.

उदाहरण: ₹1 लाखांवर 1% म्हणजे वर्षाला ₹1,000.

डायरेक्ट प्लॅन विरुद्ध रेग्युलर प्लॅन

दोन्ही एकाच पोर्टफोलिओत गुंतवतात. रेग्युलर प्लॅन फंडाच्या शुल्कातून डिस्ट्रिब्युटरला कमिशन देतो, म्हणून त्याचा एक्स्पेन्स रेशो जास्त असतो. डायरेक्ट प्लॅनमध्ये कमिशन नसते.

उदाहरण: एकच फंड, दोन NAV: डायरेक्टचा NAV कालांतराने जास्त होतो.

इंडेक्स फंड

Nifty 50 सारख्या निर्देशांकाची हुबेहूब नक्कल करणारा फंड. शेअर निवडणारा कोणी मॅनेजर नसतो. खर्च साधारणपणे कमी असतो.

उदाहरण: इंडेक्स फंड Nifty 50 मधील तीच 50 कंपन्या, त्याच प्रमाणात धारण करतो.

ELSS

Equity Linked Savings Scheme. तीन वर्षांचा लॉक-इन असलेला इक्विटी फंड. जुन्या करप्रणालीत गुंतवलेली रक्कम मर्यादेपर्यंत कलम 80C अंतर्गत वजावट म्हणून मागता येते. नव्या करप्रणालीत ही वजावट मिळत नाही.

उदाहरण: बचतीवर अवलंबून राहण्यापूर्वी तुम्ही कोणत्या करप्रणालीत आहात ते तपासा.

एक्झिट लोड

ठरावीक कालावधीच्या आधी युनिट्स विकल्यास आकारले जाणारे शुल्क. अनेक इक्विटी फंड वर्षाच्या आत विकल्यास सुमारे 1% आकारतात.

उदाहरण: 1 वर्षाचा एक्झिट लोड असलेल्या फंडातून 6 महिन्यांनी विकल्यास 1% खर्च येतो.

AUM

Assets Under Management. फंड किंवा फंड हाउस सांभाळत असलेला एकूण पैसा.

उदाहरण: ₹10,000 कोटी AUM असलेला फंड.

लार्ज कॅप, मिड कॅप, स्मॉल कॅप

SEBI सूचिबद्ध कंपन्यांचा क्रम बाजार मूल्यानुसार लावते. पहिल्या 100 लार्ज कॅप, त्यापुढच्या 150 मिड कॅप आणि बाकीच्या स्मॉल कॅप असतात. लहान कंपन्या जलद वाढू शकतात आणि जास्त जोरात आपटूही शकतात.

उदाहरण: लार्ज कॅप घराघरात माहीत असलेल्या कंपन्या असतात; स्मॉल कॅप अनेकदा कमी ओळखीच्या असतात.

CAGR

Compound Annual Growth Rate. त्या कालावधीत सुरुवातीची रक्कम शेवटच्या रकमेपर्यंत नेणारा स्थिर वार्षिक दर.

उदाहरण: ₹1 लाखाचे 6 वर्षांत ₹2 लाख होणे म्हणजे वर्षाला सुमारे 12.2%.

XIRR

वेगवेगळ्या तारखांना गुंतवलेल्या पैशांचा विचार करणारा वार्षिक परताव्याचा आकडा, म्हणून तो SIP साठी योग्य आकडा आहे.

उदाहरण: SIP जोखण्यासाठी CAGR नव्हे, तर हा वापरा.

एकरकमी

हप्त्यांऐवजी संपूर्ण रक्कम एकाच वेळी गुंतवणे.

उदाहरण: ₹2 लाखांचा बोनस एकदम गुंतवणे.

लिक्विड फंड

अगदी अल्पमुदतीचे डेट धारण करणारा फंड. पैसा काही दिवस किंवा महिने ठेवण्यासाठी वापरला जातो, वाढीसाठी नाही. परताव्याची हमी नसते.

उदाहरण: काही आठवड्यांत लागू शकणारा पैसा ठेवण्याची जागा.

चक्रवाढ

आधी मिळालेल्या परताव्यावरही परतावा मिळणे. तुम्ही जितका जास्त काळ गुंतवणूक ठेवाल, तितकी एकूण रक्कम वेगाने वाढते.

उदाहरण: ₹10,000 वर वर्षाला 10% दराने 10 वर्षांत सुमारे ₹26,000 होतात.

72 चा नियम

पैसा दुप्पट होण्यास किती वेळ लागेल याचा झटपट अंदाज: 72 ला वार्षिक दराने भागा.

उदाहरण: वर्षाला 8% दराने सुमारे 9 वर्षे.

महागाई

कालांतराने भाव वाढत जाणे. त्यामुळे तोच पैसा दरवर्षी कमी वस्तू विकत घेतो, म्हणून महागाईपेक्षा हळू वाढणाऱ्या बचतीची किंमत घटते.

उदाहरण: ₹100 ची वस्तू पुढच्या वर्षी ₹106 ला मिळत असेल तर महागाई 6% आहे.

आपत्कालीन निधी

नोकरी जाणे किंवा वैद्यकीय बिल यांसाठी बाजूला ठेवलेला पैसा, सहसा तीन ते सहा महिन्यांचा खर्च. तो सुरक्षित आणि सहज मिळेल अशा ठिकाणी ठेवला जातो.

उदाहरण: तो शेअरपासून दूर ठेवा.

ॲसेट ॲलोकेशन

तुमचा पैसा शेअर, बाँड, सोने आणि रोख अशा गुंतवणुकीच्या प्रकारांमध्ये कसा वाटला आहे ते. तुमच्या परताव्यात किती चढ-उतार जाणवतात यामागचे हे मुख्य कारण आहे.

उदाहरण: 60% इक्विटी, 30% डेट, 10% सोने.

डायव्हर्सिफिकेशन

पैसा वेगवेगळ्या गुंतवणुकींमध्ये विभागणे, म्हणजे एखादी गुंतवणूक अपयशी ठरली तरी तुम्ही बुडत नाही.

उदाहरण: एका शेअरऐवजी अनेक क्षेत्रांतील अनेक कंपन्या.

सेन्सेक्स

BSE वर सूचिबद्ध 30 मोठ्या कंपन्यांचा निर्देशांक. बाजार कसा चालला आहे याचा झटपट अंदाज घेण्यासाठी तो वापरला जातो.

उदाहरण: Sensex 1% वाढला म्हणजे त्या 30 कंपन्या भारित पद्धतीने सुमारे 1% वाढल्या.

निफ्टी 50

NSE वरील 50 मोठ्या कंपन्यांचा निर्देशांक.

उदाहरण: Nifty एका दिवसात 2% घसरणे ही मोठी हालचाल आहे.

तेजीचा आणि मंदीचा बाजार

तेजीचा बाजार म्हणजे भाव दीर्घकाळ वाढत राहण्याचा काळ. मंदीचा बाजार म्हणजे दीर्घकाळ चालणारी घसरण, जी बहुतेकदा उच्चांकापासून 20% खाली गेल्यावर धरली जाते.

उदाहरण: बैल वर उडवतो, अस्वल खाली मारते.

मार्केट कॅपिटलायझेशन

कंपनीच्या शेअरचे एकूण मूल्य: शेअरचा भाव गुणिले शेअरची संख्या.

उदाहरण: ₹500 प्रति शेअर आणि 10 कोटी शेअर म्हणजे ₹5,000 कोटी.

P/E रेशो

Price to earnings. शेअरचा भाव भागिले कंपनीचा प्रति शेअर नफा. नफ्याच्या प्रत्येक रुपयामागे गुंतवणूकदार किती पैसे देतात ते यातून दिसते. जास्त आकडा आपोआप वाईट किंवा चांगला ठरत नाही.

उदाहरण: भाव ₹200 आणि प्रति शेअर नफा ₹10 असेल तर P/E 20 येतो.

डिव्हिडंड

कंपनी आपल्या भागधारकांना देत असलेला नफ्याचा वाटा. प्रत्येक कंपनी तो देत नाही, आणि तो कमीही केला जाऊ शकतो.

उदाहरण: 100 शेअरवर प्रति शेअर ₹5 म्हणजे ₹500.

IPO

Initial Public Offering. कंपनी पहिल्यांदा आपले शेअर जनतेला विकते तेव्हा. लिस्टिंगवर नफा मिळेलच याची हमी नसते.

उदाहरण: अर्ज करण्यापूर्वी ऑफर डॉक्युमेंट वाचा.

डीमॅट खाते

तुमचे शेअर आणि बाँड इलेक्ट्रॉनिक स्वरूपात ठेवणारे खाते, म्हणजे सिक्युरिटीजसाठीचे बँक खाते.

उदाहरण: एक्सचेंजवर शेअर खरेदी करण्यासाठी हे लागते.

T+1 सेटलमेंट

भारतात शेअरचा व्यवहार झाल्यानंतर एका कामकाजाच्या दिवशी सेटल होतो: तेव्हा पैसे आणि शेअर हातबदली होतात.

उदाहरण: सोमवारी खरेदी केली की मंगळवारी शेअर तुमच्या डीमॅटमध्ये.

सर्किट ब्रेकर

निर्देशांक एका दिवसात ठरावीक टक्क्यांनी (10%, 15% आणि 20% टप्प्यांवर) घसरला किंवा वाढला की बाजार शांत व्हावा म्हणून व्यवहारांना दिलेला विराम. वैयक्तिक शेअरनाही रोजच्या भावाच्या मर्यादा असतात.

उदाहरण: हा विचार करण्यासाठी दिलेला विराम आहे, हमी नाही.

स्टॉप-लॉस

भाव तुम्ही ठरवलेल्या पातळीपर्यंत घसरला तर विकण्याची सूचना, नुकसान मर्यादित ठेवण्यासाठी. वेगवान बाजारात विक्री त्या भावापेक्षा खालीही होऊ शकते.

उदाहरण: नेमक्या भावाचे आश्वासन नाही.

F&O (फ्युचर्स आणि ऑप्शन्स)

ज्यांचे मूल्य एखाद्या मूळ शेअर किंवा निर्देशांकावर अवलंबून असते असे करार. यात उधारीचा लिव्हरेज वापरला जातो, त्यामुळे नुकसान तुम्ही गुंतवलेल्या पैशांपेक्षा जास्त होऊ शकते. SEBI च्या अभ्यासांत आढळले आहे की यातील बहुतेक वैयक्तिक ट्रेडर पैसे गमावतात.

उदाहरण: हे ट्रेडिंग आहे, बचत नाही.

SEBI

Securities and Exchange Board of India, शेअर आणि म्युच्युअल फंडांचे नियामक.

उदाहरण: फंड आणि सल्लागारांनी तिच्याकडे नोंदणी करणे आवश्यक आहे.

प्रीमियम

कव्हरसाठी तुम्ही विमा कंपनीला मासिक किंवा वार्षिक भरता ती रक्कम.

उदाहरण: आरोग्य पॉलिसीसाठी वर्षाला ₹12,000.

विमा रक्कम

आरोग्य कव्हरमध्ये विमा कंपनी वर्षभरात जास्तीत जास्त देणारी रक्कम, किंवा टर्म कव्हरमध्ये मृत्यूनंतर तुमच्या कुटुंबाला दिली जाणारी रक्कम.

उदाहरण: ₹10 लाख विमा रक्कम.

प्रतीक्षा कालावधी

पॉलिसी घेतल्यानंतरचा काळ ज्यात काही क्लेम दिले जात नाहीत. आरोग्य पॉलिसींमध्ये सुरुवातीची प्रतीक्षा, ठरावीक आजारांसाठी जास्त प्रतीक्षा आणि आधीपासून असलेल्या आजारांसाठी प्रतीक्षा असते, जिची मर्यादा IRDAI ने आता 3 वर्षे ठेवली आहे.

उदाहरण: पॉलिसीच्या शब्दांमधील प्रतीक्षा कालावधींची यादी वाचा.

आधीपासून असलेला आजार

पॉलिसी घेण्यापूर्वी तुम्हाला आधीच असलेला किंवा सांगितला गेलेला आजार. तो लपवला तर क्लेम नाकारला जाऊ शकतो. फॉर्ममध्ये विचारलेली सगळी माहिती विमा कंपनीला सांगा.

उदाहरण: प्रामाणिकपणे माहिती दिल्याने तुमचा क्लेम सुरक्षित राहतो.

को-पेमेंट

प्रत्येक क्लेममधील तुम्ही स्वतः भरायचा वाटा. ₹1 लाखाच्या बिलावर 20% को-पेमेंट म्हणजे तुम्ही ₹20,000 भरता.

उदाहरण: कमी प्रीमियम, पण क्लेमच्या वेळी जास्त खर्च.

डिडक्टिबल

विमा कंपनी पैसे द्यायला सुरुवात करण्यापूर्वी तुम्ही स्वतः भरायची ठरावीक रक्कम.

उदाहरण: ₹50,000 डिडक्टिबल असेल तर ₹2 लाखांच्या क्लेमवर ₹1.5 लाख मिळतात.

सब-लिमिट आणि खोली भाड्याची मर्यादा

पॉलिसीमधील मर्यादा: खोली भाड्याची रोजची मर्यादा किंवा एखाद्या उपचारावरील मर्यादा. तुमच्या खोलीचे भाडे मर्यादेपेक्षा जास्त असेल, तर विमा कंपनी फक्त खोलीचा भाग नव्हे, तर संपूर्ण बिल प्रमाणात कमी करू शकते.

उदाहरण: खरेदी करण्यापूर्वी खोली भाड्याची मर्यादा तपासा.

कॅशलेस आणि रीइम्बर्समेंट

कॅशलेस म्हणजे विमा कंपनी नेटवर्क हॉस्पिटलला थेट पैसे देते. रीइम्बर्समेंटमध्ये तुम्ही आधी पैसे भरता आणि बिलांसह ते परत मागता.

उदाहरण: कॅशलेस फक्त नेटवर्क हॉस्पिटलमध्येच चालतो.

क्लेम सेटलमेंट रेशो

विमा कंपनीला मिळालेल्या क्लेमपैकी तिने किती क्लेम दिले त्याचे प्रमाण. उरलेले क्लेम का नाकारले किंवा पैसे द्यायला किती वेळ लागला हे त्यातून कळत नाही.

उदाहरण: जास्त रेशो उपयोगी असतो, पण तो संपूर्ण चित्र नसतो.

फ्री लुक कालावधी

पॉलिसी मिळाल्यानंतरचा कालावधी, बहुतेक प्रकरणांत 15 दिवस, ज्यात तुम्ही ती परत करून थोडी कपात वजा करून प्रीमियम परत मिळवू शकता.

उदाहरण: या कालावधीत पॉलिसी पूर्ण वाचा.

टर्म इन्शुरन्स

शुद्ध जीवन विमा कव्हर. मुदतीत तुमचा मृत्यू झाला तर तुमच्या कुटुंबाला पैसे मिळतात. तुम्ही मुदत पूर्ण करून जगलात तर काहीही परत मिळत नाही. सर्वांत कमी प्रीमियममध्ये सर्वांत जास्त कव्हर मिळते.

उदाहरण: माफक वार्षिक प्रीमियममध्ये ₹1 कोटीचे कव्हर.

एंडोमेंट आणि ULIP

जीवन विमा कव्हर आणि बचत किंवा गुंतवणूक यांचे मिश्रण असलेल्या योजना. तेवढ्याच खर्चाच्या टर्म प्लॅनपेक्षा यातील कव्हर सहसा खूपच कमी असते आणि शुल्के जास्त असू शकतात. फक्त सांगितलेल्या रकमेची नव्हे, तर एकूण खर्चाची तुलना करा.

उदाहरण: प्रीमियमच्या प्रत्येक रुपयामागे किती कव्हर मिळते ते विचारा.

सरेंडर व्हॅल्यू

बचत पॉलिसी लवकर बंद केल्यास मिळणारा पैसा. पहिल्या काही वर्षांत ही रक्कम तुम्ही भरलेल्या पैशांपेक्षा अनेकदा खूपच कमी असते.

उदाहरण: तुम्ही मध्येच बंद करू शकाल अशी पॉलिसी घेऊ नका.

रायडर

पॉलिसीसोबत अतिरिक्त शुल्क देऊन घेता येणारे ऐच्छिक जादा कव्हर, जसे की गंभीर आजार किंवा अपघाती मृत्यू.

उदाहरण: फक्त तुम्ही वापराल तेच रायडर जोडा.

नॉमिनी

तुमचा मृत्यू झाल्यास पैसे मिळवण्यासाठी तुम्ही नाव देता ती व्यक्ती. लग्न किंवा मूल झाल्यानंतर हे अद्ययावत ठेवा.

उदाहरण: नॉमिनी नसेल तर क्लेमला उशीर होतो.

मोरॅटोरियम कालावधी

आरोग्य पॉलिसी सलग 60 महिने चालू राहिल्यानंतर, सिद्ध झालेली फसवणूक वगळता, माहिती न दिल्याच्या कारणावरून विमा कंपनी सहसा क्लेम नाकारू शकत नाही. तुमची पॉलिसी आणि त्याला लागू होणारा IRDAI चा नियम तपासा.

उदाहरण: सलग विमा संरक्षणात राहणे महत्त्वाचे असते.

विमा लोकपाल

भारतातील पॉलिसीधारकांसाठी मोफत तक्रार निवारण सेवा. विमा कंपनीने क्लेम नाकारला किंवा उशीर केला आणि तिच्याकडे केलेल्या तक्रारीचा उपयोग झाला नाही, तर तुम्ही तिथे जाऊ शकता.

उदाहरण: आधी विमा कंपनीच्या तक्रार निवारण विभागाकडे जा.

हे पेज फक्त शिक्षणासाठी आहे. हा गुंतवणूक, विमा, कर किंवा कायदेशीर सल्ला नाही, आणि यात कोणत्याही सिक्युरिटी, फंड किंवा पॉलिसीची शिफारस केलेली नाही. Saifu हा SEBI-नोंदणीकृत गुंतवणूक सल्लागार नाही, तसेच विमा कंपनी, ब्रोकर किंवा विमा वेब एग्रीगेटरही नाही, आणि तो विमा किंवा गुंतवणूक विकत नाही. उदाहरणे फक्त स्पष्टीकरणासाठी आहेत, आश्वासने नाहीत. म्युच्युअल फंड गुंतवणूक बाजारातील जोखमींच्या अधीन असते; योजनेशी संबंधित सर्व कागदपत्रे काळजीपूर्वक वाचा. मागील कामगिरी भविष्यातील निकालांची हमी देत नाही. नियम, दर आणि उत्पादनाच्या अटी बदलतात, म्हणून सध्याचे पॉलिसी शब्दांकन किंवा ऑफर डॉक्युमेंट तपासा. कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी कृपया पात्र आर्थिक सल्लागाराशी चर्चा करा.

घर खरेदी करताय? घर खरेदी कशी चालते ते पहा.

विमा? विमा पॉलिसी कशी वाचायची ते पाहा. रोबोट: Kamran Ahmed यांच्या page-mascot मधील टोस्टर पात्र, MIT परवाना.

या पानावर चूक दिसली? आम्हाला कळवा